pcos

Polikistik Over Sendromu, Ankara

Polikistik over %6-8 oranında rastlanılan bir çok mekanizma ile altta yatan nedenler anlatılmaya çalışılan bir endokrin, metabolik bozukluk olarak bilinmektedir. İlk tanısı 1935 yılında STEİN VE LEVENTHAL tarafından polikistik over hirsutizm, obosite ve amenore klinikleri ile gelen 7 hastalık bir seri ile konulmuştur. Bu tanımlamaya yıllarca çok önemli gelişmeler eklensede, 70- 80 yıllık bu zaman diliminde altta yatan neden ve tanı kriterlerinde tartışmalar halen devam etmektedir.

POLİKİSTİK OVER NEDİR?

  • Ovülasyonun yokluğu veya azlığı (oligo-anovülasyon)
  • Ultrasonografik olarak polikistik over görünümü
  • Hiperandrojenizm dediğimiz androjen hormonları yüksekliği şikayeleri veya labaratuar bulgusu

Son 2003 yılında kriter olarak yukardaki üç taneden ikisini içermesi tanı için yeterli görülmüştür.

POLİKİSTİK OVER NASIL OLUŞUR?

Altta yatan nedenler bir çok mekanizma ile açıklanmaya çalışılmıştır.

LH HORMONUNUN AŞIRI SEKRESYONU, buna cevap olarak östrojen artışı ve androjenlerin artışı ile klinikte tüylenme, sivilce, saç dökülmesi, obosite, rahim duvar kalınlaşması karşımıza çıkar.

İNSÜLİN DİRENCİ zayıf ve kilolu polikistikoverli hastalarda rastlanan tablodur. Başlangıçta pankreas bunu kompanse edebilir ama devam eden olgularda kompanse edemezse tip 2 diyabet olarak karşımıza gelir.

GENETİK NEDENLER de polikistik overde aile öykülerinin çıkması ile akıla gelmiştir.

ANDROJEN YÜKSEKLİĞİ tüylenme, akne, ciltte yağlanma, erkek tipi saç dökülmesi, sivilce olarak karşımıza çıkar.

POLİKİSTİK OVER NE ŞİKAYETERE YOL AÇAR ?

Adet düzensizlikleri özellikle adet olamama veya seyrek adetler ile karşılaşılır (oligo-amenore).

Tüylenme artışı(hirsutizm), sivilcelenme (akne), ciltte yağlanma, saçta erkek tipi dökülmeler artan androjen hormonu nedeniyle oluşur.

Polikistik overde anovulasyon dediğimiz faktör nedeniyle infertilite karşımıza çıkar.

Obezite polikistik overde kilinikte %60 olarak izlenmektedir. Bel kalça oranı dediğimiz oran 0, 85 den fazla olarak erkek tipi (android tip) dediğimiz obesite izlenmektedir.

Özellikle insülin direnci olan hastalarda AKANTOZİS NİGRİKANS denilen ciltte lezyonlar (hiperpigmentasyon) ortaya çıkabilir

Polikistik over sendromunda insülin direnci, tip 2 diyabet, obezite, santral yağlanma izlenerek tüm bunlar hipertansiyon ve kardiovasküler hastalıklarda artışa yol açabilmektedir.

Yine bu hastalarımızda karşılanmamış östrojen etkisi ve yukarıda saydığım gibi obozite, insülin direncide eklenince, tedavisiz kontrolsüz hastalarda endotrium dediğimiz rahim duvarı hiperplazisi ve kanseri riskinin olabileceğide izlenmiştir. Tabiki bir kez daha vurgulayalım kontrol altındaki hastalarımız bu riskten korunabilmektedirler.

ULTRASONOGRAFİ BULGULARI

12 veya üzeri diye tarif edilen 2-7 mm arasında olabilen folikül sayısıyla yumurtalıkların volümüde artar. 10 ml üzerine çıkan bu volüm ve görüntü tarifi polikistik over olarak tanımlanır. Tek overdeki görüntüde yeterlidir.

POLİKİSTİK OVER SENDROMUNDA TEDAVİ

Tedavi hastadaki şikayetin hangisi olduğu ile planlanan şekildedir.

Adet düzensizliklerinde sadece progesteron veya oral kontraseptif dediğimiz östrojen ve progesteron içeren ajanlar kullanılabilir.

Hirsutizm, akne gibi androjenin yükseldiği klinik tabloda oral kontraseptifler yanında adrenal bez supresyonu sağlayan glukokortikoidler yine androjen reseptör blokajı sağlayan ajanlar (flutamid, sprinolakton ) gibi tedavi seçenekleri vardır. Bu grup hastalarımızda lazer ve benzeri kozmetik önlemlerde yer alır.

İnfertilite tedavisinde ise izlenecek basamaklar klasik tedavi yanında laparaskopik drilling denilen cerrahi olarak overlerin ovülasyon indüksiyon metodu da eskiden olduğu gibi yeniden gündeme gelmiştir.

İnsülin direnci için tedavide en sık kullanılan ajan metformindir. Bu tedavinin ovülasyon hızlanması, infertilite tedavisine cevabın kolaylaşması ve androjen düzeyini düşürmeyede etkisi olduğu ıspatlanmıştır.

Kilo verme, beslenme ve düzeli egzersiz ile tedavide aşılacak basamaklar ve hasta yönetimi çok kolaylaşmaktadır.

Uygulamalarımız