Deri Altı İmplant (Nexplanon)

Deri altı implant, kolun iç yüzüne yerleştirilen ve üç yıl boyunca gebelikten korunma sağlayan çubuk biçiminde bir doğum kontrol yöntemidir. Türkiye'de en yaygın kullanılan markası Nexplanon'dur. Halk arasında "kola takılan spiral", "cilt altı implant" ya da "kol implantı" olarak da anılır. Bu yazıda yöntemin nasıl uygulandığını, kimler için uygun olduğunu ve ücretini belirleyen kalemleri bilgilendirme amacıyla ele alıyoruz.

Deri Altı İmplant Nedir?

Yaklaşık dört santimetre uzunluğunda, kibrit çöpü kalınlığında esnek bir çubuktur. İçinde etonogestrel adlı hormon bulunur ve bu hormon üç yıl boyunca düzenli ve düşük dozda salınır.

Etki mekanizması üç yönlüdür: yumurtlamayı engeller, rahim ağzı salgısını koyulaştırarak spermin geçişini zorlaştırır ve rahim iç zarını inceltir. Doğru uygulandığında korunma etkinliği çok yüksektir; kullanıcı hatasına açık olmaması en belirgin üstünlüğüdür.

Adları Karışıyor: Aynı Yöntem mi?

Evet. "Deri altı implant", "cilt altı implant", "kol implantı", "kol altı implant", "kola takılan spiral" ve "Nexplanon" aynı yöntemi tarif eder. Yalnızca "spiral" adlandırması yanıltıcıdır: spiral rahim içine yerleştirilen bir araçtır, implant ise kola takılır. İkisi farklı yöntemlerdir.

Bu ayrım kola takılan spiral yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Rahim içi araçların tümü için rahim içi araçlar sayfasına bakabilirsiniz.

Nasıl Takılır?

• Değerlendirme. Görüşmede tıbbi öykü alınır, gebelik olasılığı dışlanır ve yöntemin uygunluğu konuşulur.
• Zamanlama. Adetin ilk beş günü içinde takılırsa koruma hemen başlar. Diğer zamanlarda ilk yedi gün ek yöntem kullanılmalıdır.
• Uygulama. Kolun iç yüzüne lokal anestezi yapılır, implant özel bir aplikatörle deri altına yerleştirilir. İşlem birkaç dakika sürer, kesi ve dikiş gerekmez.
• Sonrası. Bölgeye baskılı bant uygulanır ve yirmi dört saat kuru tutulur. Aynı gün günlük hayata dönülür.

İşlem sırasında ağrı hissedilmez; sonrasında birkaç gün hafif hassasiyet ve morarma olağandır.

Uygulama Öncesinde Bilinmesi Gerekenler

• Gebelik olasılığı önceden dışlanır; gerekiyorsa test yapılır.
• Kullanılan tüm ilaçlar bildirilmelidir. Bazı epilepsi ilaçları, tüberküloz tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar ve sarı kantaron içeren ürünler implantın etkinliğini azaltabilir.
• Bilinen bir kanama bozukluğu ya da kan sulandırıcı kullanımı söylenmelidir.
• Sigara kullanımı ve kronik hastalıklar değerlendirmeye dahil edilir.
• İşlem günü kolun rahat hareket edebileceği bir giysi tercih edilmesi uygun olur.

İmplant cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz. Bu koruma yalnız bariyer yöntemleriyle sağlanır; ayrıntı genital enfeksiyonlar yazısındadır.

İmplantın Yerinde Olduğunu Nasıl Anlarım?

İmplant kolun iç yüzünde, deri altında elle hafifçe hissedilebilir. Uygulamadan sonra hekim implantın yerini gösterir; ara ara elle kontrol etmek yeterlidir.

Hissedilmiyorsa ya da yeri değişmiş gibi geliyorsa beklemeden başvurulmalıdır. Bu durumda görüntüleme ile yeri belirlenir. Hissedilmeyen implantla korunma güvence altında sayılmaz; o dönemde ek yöntem kullanılmalıdır.

Gebelik Sonrası ve Emzirme Döneminde

Doğumdan sonra implant, emzirme durumundan bağımsız olarak uygulanabilir. Yalnız progestin içerdiği için süt üretimini olumsuz etkilemez ve bu dönemde tercih edilen yöntemler arasındadır.

Kürtaj ya da düşük sonrasında da aynı gün uygulanabilir; bu, korunmasız dönem bırakmadığı için sık tercih edilen bir yaklaşımdır. Konu kürtaj sonrası yazısında ele alınmıştır.

Kimler İçin Uygundur?

• Uzun süreli ve kullanıcı hatasına kapalı bir korunma isteyenler
• Her gün hap almayı unutan ya da hap kullanamayan kişiler
• Östrojen içeren yöntemlerin uygun olmadığı durumlar (implant yalnız progestin içerir)
• Emziren anneler — süt üretimini olumsuz etkilemez
• Rahim içi araç takılmasının uygun olmadığı ya da istenmediği kişiler

Gebelik şüphesi, açıklanamayan vajinal kanama, ağır karaciğer hastalığı ve hormona duyarlı kanser öyküsü olan kişilerde uygun değildir. Karar muayene sonrasında verilir.

Ne Kadar Süre Korur?

Üç yıl boyunca korur. Süre dolmadan istendiği zaman çıkarılabilir; bunun için bir bekleme koşulu yoktur. Süre dolduğunda implant çıkarılır ve isteniyorsa aynı seansta yenisi takılabilir.

Adet Düzenine Etkisi

En sık sorulan konudur ve beklenen değişiklikler şunlardır:

• Düzensiz lekelenme. İlk altı ayda en sık görülen durumdur ve çoğunlukla zamanla azalır.
• Adetin tümüyle kesilmesi. Kullanıcıların bir bölümünde görülür; zararlı değildir ve implant çıkarıldığında düzen geri döner.
• Adetin seyrekleşmesi ya da hafiflemesi. Sık görülür.
• Uzayan kanama. Daha az görülür; sürerse değerlendirilmelidir.

Bu değişikliklerin hiçbiri kalıcı değildir. Adet düzensizliğinin genel çerçevesi adet düzensizliği yazısındadır.

Kilo Aldırır mı?

En çok merak edilen sorulardan biridir. İmplantın doğrudan kilo aldırdığı kesin biçimde gösterilmemiştir; bildirilen kilo değişimleri genellikle sınırlıdır ve kişiden kişiye değişir. Bazı kullanıcılarda iştah artışı tarif edilir.

Bu ve diğer yan etkiler deri altı implant yan etkileri yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Olası Yan Etkiler

• Adet düzeninde değişiklik (en sık)
• Baş ağrısı
• Göğüslerde hassasiyet
• Ruh hâlinde dalgalanma
• Akne
• Uygulama bölgesinde geçici morarma ve hassasiyet

Yan etkilerin çoğu ilk aylarda görülür ve zamanla azalır. Rahatsız edici düzeydeyse implant çıkarılabilir.

Nasıl Çıkarılır?

Çıkarma işlemi de lokal anestezi altında yapılır. Bölgeye küçük bir giriş yapılır ve implant çıkarılır; işlem birkaç dakika sürer. Doğurganlık çıkarıldıktan sonra hızla geri döner — çoğu kişide ilk aylar içinde gebelik mümkündür.

Bu, uzun süreli yöntemler arasında en hızlı geri dönüşü olan seçeneklerden biridir.

İmplant mı Spiral mi?

İki yöntem de uzun süreli ve kullanıcı hatasına kapalıdır; seçim kişinin durumuna göre yapılır:

• İmplant kola takılır, üç yıl korur, yalnız progestin içerir, adet kanamasını genellikle hafifletir ya da keser.
• Hormonlu spiral rahim içine takılır, beş yıla kadar korur, adet kanamasını belirgin azaltır. Ayrıntı hormonlu spiral yazısındadır.
• Bakırlı spiral hormon içermez, on yıla kadar korur, adet kanamasını artırabilir.

Yöntemlerin tümünün karşılaştırması doğum kontrol yöntemleri yazısındadır.

Diğer Yöntemlerle Karşılaştırma

Seçim yaparken belirleyici olan üç ölçüt vardır: korunma süresi, kullanıcı hatasına açıklık ve adet düzenine etkisi.

• Doğum kontrol hapı. Her gün aynı saatte alınması gerekir; unutma en sık başarısızlık nedenidir. İmplantta böyle bir risk yoktur. Ayrıntı doğum kontrol hapı yazısındadır.
• Aylık ya da üç aylık iğne. Düzenli tekrar gerektirir; implant tek uygulamayla üç yıl korur.
• Bariyer yöntemleri. Her ilişkide kullanım gerektirir, buna karşılık cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan da korur. İmplant bu korumayı sağlamaz.
• Tüp ligasyonu. Kalıcıdır; çocuk isteği bitmemiş kişilerde uygun değildir. İmplant geri dönüşlüdür.

Yöntemlerin tamamı korunma yöntemleri yazısında karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

Sık Yapılan Yanlışlar

• İlk yedi günde ek yöntem kullanmamak. Adetin ilk beş günü dışında takıldıysa koruma hemen başlamaz.
• Lekelenmeyi başarısızlık sanmak. İlk aylardaki düzensiz lekelenme beklenen bir bulgudur, korumanın azaldığı anlamına gelmez.
• Süreyi takip etmemek. Üç yıl dolduğunda koruma sona erer; takvim tutulmalıdır.
• Etkileşim yapan ilaçları bildirmemek. Bazı ilaçlar etkinliği azaltır.
• Enfeksiyon korumasını varsaymak. İmplant cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz.

Ücretini Belirleyen Kalemler

Tek bir tutar üzerinden konuşmak doğru olmaz; ücret birkaç kalemden oluşur:

• İmplantın kendisi (ilaç bedeli)
• Takma işlemi ve kullanılan steril malzeme
• Öncesindeki değerlendirme muayenesi
• Süre dolduğunda ya da erken istendiğinde çıkarma işlemi
• Kontrol muayeneleri

Sağlık hizmetlerinde tanıtım mevzuatı internet sayfalarında ücret ilanı yapılmasına izin vermediği için burada rakam yer almaz. Güncel bilgi randevu sırasında paylaşılır; kesin tutar muayene sonrasında belirlenir.

SGK ve Devlet Hastanesi

Aile planlaması hizmetleri kamu sağlık kuruluşlarında yürütülmektedir ve bazı yöntemler bu kapsamda sunulur. Kapsam ve uygulama koşulları dönem dönem değişebildiği için, güncel durumun bağlı bulunduğunuz aile hekimliği ya da kamu sağlık kuruluşundan teyit edilmesi uygun olur.

Muayenehane koşullarında uygulama özel sağlık hizmeti kapsamındadır.

Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?

• İmplant bölgesinde kızarıklık, ısı artışı, akıntı ya da giderek artan ağrı varsa
• İmplant elle hissedilmiyorsa ya da yeri değişmiş gibi geliyorsa
• Kanama uzuyor, yoğunlaşıyor ya da aylarca sürüyorsa
• Şiddetli baş ağrısı, görme değişikliği ya da bacakta şişlik ve ağrı ortaya çıkarsa
• Gebelik şüphesi varsa
• Üç yıllık süre dolmak üzereyse

Ankara'da Uygulama

Deri altı implant uygulaması, öncesinde değerlendirme muayenesi yapılarak muayenehane koşullarında gerçekleştirilir. Takma ve çıkarma aynı seansta planlanabilir. Uygulama sonrası kontrol takvimi görüşmede belirlenir.

Sık Sorulan Sorular

Deri altı implant ne kadar süre korur?

Üç yıl korur. Süre dolmadan istendiği zaman çıkarılabilir.

Nexplanon ile kola takılan spiral aynı şey mi?

Aynı yöntemdir. "Kola takılan spiral" halk arasındaki adlandırmadır; gerçekte spiral değil deri altı implanttır.

Takılırken acı olur mu?

Lokal anestezi uygulandığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında birkaç gün hafif hassasiyet olağandır.

Deri altı implant kilo aldırır mı?

Doğrudan kilo aldırdığı kesin biçimde gösterilmemiştir. Bildirilen değişimler sınırlıdır ve kişiden kişiye değişir.

Adetim kesilir mi?

Kullanıcıların bir bölümünde adet kesilir. Zararlı değildir ve implant çıkarıldığında düzen geri döner.

Emzirirken kullanılabilir mi?

Kullanılabilir. Yalnız progestin içerdiği için süt üretimini olumsuz etkilemez.

Çıkardıktan sonra hemen hamile kalabilir miyim?

Doğurganlık hızla geri döner; çoğu kişide ilk aylar içinde gebelik mümkündür.

Kolumda görünür mü?

Dışarıdan görülmez; elle hafifçe hissedilebilir. Bu, implantın yerinde olduğunun göstergesidir.

Spor yapabilir miyim?

İlk birkaç gün kolu zorlayan hareketlerden kaçınmak yeterlidir; sonrasında bir kısıtlama yoktur.

Ücreti ne kadar?

Mevzuat internet sayfalarında ücret ilanına izin vermez. Ücreti belirleyen kalemler yukarıda anlatılmıştır; güncel bilgi randevu sırasında paylaşılır.

İlk yedi gün ek korunma gerekir mi?

Adetin ilk beş günü içinde takıldıysa gerekmez; diğer zamanlarda ilk yedi gün ek yöntem kullanılmalıdır.

İmplant cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur mu?

Korumaz. Bu koruma yalnız bariyer yöntemleriyle sağlanır.

Üç yıl dolunca ne olur?

Koruma sona erer. İmplant çıkarılır ve isteniyorsa aynı seansta yenisi takılabilir.

Kürtaj veya doğum sonrası takılabilir mi?

Takılabilir; aynı gün uygulanması korunmasız dönem bırakmadığı için sık tercih edilir.

İmplant takıldıktan sonra kontrol gerekir mi?

Rutin sık kontrol gerekmez. Bölgede sorun olmadığı sürece süre dolmadan önce planlanan kontrol yeterlidir.

Adet düzensizliği ne kadar sürer?

Düzensiz lekelenme en sık ilk altı ayda görülür ve çoğunlukla zamanla azalır.

İmplant kolun neresine takılır?

Baskın olmayan kolun iç yüzüne, dirsek ile omuz arasındaki bölgeye takılır. Böylece günlük hareketlerden en az etkilenir.

Değerlendirme ve Randevu

Yöntem seçimi kişinin yaşına, tıbbi öyküsüne, çocuk isteğine ve adet düzenine göre değişir. Ankara Çankaya'daki muayenehanemizde değerlendirme ve uygulama yapılmaktadır. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve yöntem kararı muayene sonrasında verilir.

Referanslar

• Dünya Sağlık Örgütü, Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use.
• T.C. Sağlık Bakanlığı, Aile Planlaması Hizmet Rehberi.